Vande Mataram 150 years: ‘वंदे मातरम’ ने उड़ाई थी अंग्रेजों के रातों की नींद, जानिए एक-एक शब्द का अर्थ | Vande Mataram 150 years: gave sleepless nights to the British, know the History, Lyrics and meaning of each Word in Hindi
India
oi-Ankur Sharma
VandeMataramStoryinHindi:भारतकेराष्ट्रीयगीत’वंदेमातरम’सिर्फएकगीतनहींबल्किहरभारतीयपहचानहै,यहगीतनकेवलभारतीयस्वतंत्रतासंग्रामकीआत्मारहाहै,बल्किदेशभक्तिऔरमातृभूमिकेप्रतिसमर्पणकीसबसेसुंदरअभिव्यक्तिभीहै।सोमवारकोपीएममोदीनेलोकसभामेंकहाकि’वंदेमातरम्शक्तिऔरचेतनाकाप्रवाहहै।’
येभारतकीराष्ट्रीयपहचान,जिसकाएक-एकशब्दनस-नसमेंदेशभक्तिकीभावनाकोजगाताहै,अंग्रेजोंकीनींदउड़ानेवालेइसगीतकीकहानीभीबहुतरोचकहै,जिसेहरभारतीयकोजाननाबहुतजरूरीहै।

VandeMataramकीरचनाकिसनेकी?
वंदेमातरमकीरचनाBankimChandraChatterjeeनेकीथी।उन्होंनेयहगीत7नवंबर1875मेंलिखाथा,औरइसेउनकीप्रसिद्धउपन्यास’आनंदमठ'(Anandamath)मेंशामिलकियागयाथा,जो1882मेंप्रकाशितहुआ।
भारतमाताकोएकदेवीकेरूपमेंचित्रितकियागया
इसगीतमेंभारतमाताकोएकदेवीकेरूपमेंचित्रितकियागयाहै,स्वतंत्रतासंग्रामकेदौरानयेगीतक्रांतिकारियोंऔरस्वतंत्रतासेनानियोंकाप्रेरणास्रोतबना।1947मेंस्वतंत्रताप्राप्तिकेबाद,24जनवरी1950कोइसेभारतकेराष्ट्रीयगीत(NationalSong)कादर्जादियागया।
VandeMataramकामहत्व
वंदेमातरमकाअर्थहै-‘मां,मैंतुम्हेंनमनकरताहूं।’यहगीतभारतीयसंस्कृति,मातृभूमिऔरप्रकृतिकेप्रतिगहरेप्रेमकाप्रतीकहैइसीकारणइसेराष्ट्रपितामहात्मागांधीनेस्वतंत्रताआंदोलनकीआत्माकहाथा।येकेवलएकगीतनहीं,बल्किभारतकीआत्माकीध्वनिहै।येगीतमेंछहपदोंकाहै,जिसमेंकेवलदोपदसंस्कृतकेहैंऔरबाकीचारपदबंगालीमेंहैं।

VandeMataramLyrics(वन्देमातरम्हिंदीलिरिक्स)
- वन्देमातरम्।
- सुजलाम्सुफलाम्मलय़जशीतलाम्,
- शस्यश्यामलाम्मातरम्।वन्देमातरम्।।1।।
- शुभ्रज्योत्स्नापुलकितयामिनीम्,
- फुल्लकुसुमितद्रुमदलशोभिनीम्,
- सुहासिनीम्सुमधुरभाषिणीम्,
- सुखदाम्वरदाम्मातरम्।वन्देमातरम्।।2।।
- कोटि-कोटिकण्ठकल-कलनिनादकराले,
- कोटि-कोटिभुजैर्धृतखरकरवाले,
- केबॉलेमाँतुमिअबले,
- बहुबलधारिणींनमामितारिणीम्,
- रिपुदलवारिणींमातरम्।वन्देमातरम्।।3।।
- तुमिविद्यातुमिधर्म,
- तुमिहृदितुमिमर्म,
- त्वम्हिप्राणाःशरीरे,
- बाहुतेतुमिमाँशक्ति,
- हृदय़ेतुमिमाँभक्ति,
- तोमारेईप्रतिमागड़िमन्दिरे-मन्दिरे।वन्देमातरम्।।4।।
- त्वम्हिदुर्गादशप्रहरणधारिणी,
- कमलाकमलदलविहारिणी,
- वाणीविद्यादायिनी,नमामित्वाम्,
- नमामिकमलाम्अमलाम्अतुलाम्,
- सुजलांसुफलांमातरम्।वन्देमातरम्।।5।।
- श्यामलाम्सरलाम्सुस्मिताम्भूषिताम्,
- धरणीम्भरणीम्मातरम्।वन्देमातरम्।।6।।
VandeMataramकाहिंदीअर्थ
- वंदेमातरम्-हेमातृभूमि,मैंतुम्हेंनमनकरताहूँ।
- सुजलामसुफलाममलयजशीतलाम-तुमजलऔरफलोंसेभरपूरहो,
- शीतलमलयपर्वतकीमंदपवनसेशीतलहो।
- शस्यश्यामलाममातरम्-तुम्हारेखेतलहलहातेहैं,हरियालीसेआच्छादितहैं,
- हेजननी,तुम्हेंप्रणाम।
- शुभ्रज्योत्स्नापुलकितयामिनीम्-चांदनीरातोंमेंतुमआलोकितहोतीहो,
- फुल्लकुसुमितद्रुमदलशोभिनीम्-खिलेहुएपुष्पोंऔरवृक्षोंसेतुमसुसज्जितहो।
- सुहासिनींसुमधुरभाषिणीम्-तुम्हारीवाणीमधुरहै,तुम्हारामुखमुस्कानसेभराहै।
- सुखदांवरदांमातरम्-तुमसुखदेनेवालीऔरवरदानप्रदानकरनेवालीमाताहो।
- हेमातृभूमि,वंदेमातरम्-तुम्हेंबारंबारनमन।
https://hindi.oneindia.com/news/india/vande-mataram-150-years-gave-sleepless-nights-british-history-lyrics-meaning-of-each-word-hindi-1424991.html






